Dagboek voor het innerlijk kind om te printen

Bij werk met het innerlijk kind verken je delen van jezelf die in je kindertijd zijn gevormd: emoties, behoeften en overtuigingen die ontstonden voordat je over de cognitieve vermogens van een volwassene beschikte. Het concept komt voor in de transactionele analyse (Eric Berne), de schematherapie (Jeffrey Young; Young, Klosko, Weishaar, 2003, 'Schema Therapy', Guilford) en Internal Family Systems (Richard Schwartz). De onderdelen brief aan mijn jongere zelf en ouderlijke zorg voor mezelf in dit dagboek bouwen voort op deze klinische tradities.

Herouderen betekent dat je jezelf de reacties geeft die je jongere zelf nodig had, maar niet kreeg. Het Internal Family Systems-model (IFS) van Schwartz en de schematherapie van Young (Young, Klosko, Weishaar, 2003, 'Schema Therapy', Guilford) zien dit als de kern van het helen van vroege onvervulde behoeften. De vrije opzet nodigt je uit om voor vandaag één concrete handeling te benoemen – luisteren, troosten, opkomen voor – gericht op het kinddeel in jezelf.

Specifieke herinneringen maken abstracte patronen concreet. Schematherapie ziet vroege herinneringen als dragers van de emotionele schema's die patronen in je volwassen leven aansturen (Young, Klosko, Weishaar, 2003, 'Schema Therapy', Guilford). De vrije ruimte nodigt je uit om één herinnering in de tegenwoordige tijd en in detail te beschrijven – zintuiglijk, emotioneel, relationeel. Dat activeert het schema genoeg om ermee te werken; een verstandelijke samenvatting raakt het gevoel niet.

Schrijven aan je jongere zelf maakt gebruik van een denkbeeldige dialoog, een techniek met onderzoeksondersteuning in de schematherapie en de gestalttraditie. Arntz en Weertman (1999) beschreven imaginatie met rescripting van jeugdherinneringen, en latere studies vonden dat dit de emotionele belasting van die herinneringen kan verminderen. In een brief kun je de woorden, het begrip of de bescherming geven die ontbraken – je werkt dan met het emotionele geheugen, niet alleen met het verhaal.

Dat hangt af van wat er bovenkomt. Lichte reflectie op je innerlijk kind is over het algemeen veilig; werk met trauma niet. Briere en Scott ('Principles of Trauma Therapy', SAGE, 2014) en de huidige traumasensitieve zorg benadrukken professionele ondersteuning wanneer het gaat om misbruik, verwaarlozing of hechtingstrauma in je jeugd. Roepen herinneringen aanhoudende onrust, flashbacks of dissociatie op, raadpleeg dan een erkende ggz-professional met traumascholing.

Werk met het innerlijk kind past niet in nette prompts. De vrije indeling met marge en hulplijnen plus vier optionele prompts (emotie vandaag, jeugdherinnering, brief aan mijn jongere zelf, ouderlijke zorg voor mezelf) biedt ruimte voor wat er ook bovenkomt. Het onderzoek van Pennebaker naar expressief schrijven (Pennebaker, 1997, Psychological Science, 8(3)) werkte met open schrijven over emotionele ervaringen, en starre prompts kunnen materiaal blokkeren. Een langzamer tempo voorkomt dat je overspoeld raakt; bij ingrijpend materiaal heeft dieper werk baat bij professionele ondersteuning.

Zelfcompassie richt zich op hoe je jezelf nu, op dit moment, behandelt (Neff, 2003, Self and Identity, 2(2)). Werk met het innerlijk kind richt zich op de vroegere ontwikkelingslagen daaronder – de delen die leerden dat je waarde voorwaardelijk was. Ze kunnen elkaar aanvullen: zelfcompassie biedt de warme houding, werk met het innerlijk kind brengt de wonden in beeld die die warmte heelt. Gebruik beide als patronen van zelfkritiek teruggaan op ervaringen uit je jeugd.

Wekelijks of wanneer iets je raakt, niet dagelijks. Materiaal over het innerlijk kind is emotioneel zwaar; elke dag diep graven kan je uit balans brengen. Klinische protocollen voor schematherapie (Young, Klosko, Weishaar, 2003) spreiden het werken met beelden meestal over wekelijkse therapiesessies. De vrije opzet van het dagboek past bij minder frequente, langere notities. Stapelt het materiaal zich op zonder dat er iets oplost, dan helpt professionele ondersteuning je sneller verder.