Therapiedagboek om te printen

Het werkt als huiswerk tussen sessies, een aanpak die in CGT, ACT en schematherapie wordt gebruikt. Kazantzis, Whittington en Dattilio (2010, Clinical Psychology: Science and Practice, 17(2)) deden een meta-analyse naar huiswerk in therapie en vonden dat gemaakt huiswerk de resultaten verbeterde. De gestructureerde velden (situatie, automatische gedachten, cognitieve herkadering, copingstrategieën) volgen het dagelijkse gedachteschema van Beck uit de cognitieve gedragstherapie.

Bij Automatische gedachten schrijf je de gedachten die in de situatie opkwamen letterlijk op — precies zoals ze verschenen. Bij Cognitieve herkadering schrijf je het herstructureerde alternatief, dat het bewijs evenwichtig afweegt. Dit is de klassieke tweekolommentechniek van Beck (Beck, 'Cognitive Therapy and the Emotional Disorders', 1976). Het onderdeel van 10 regels biedt ruimte voor beide. Sla de oorspronkelijke gedachte niet over — de herkadering werkt alleen in contrast daarmee.

Neem twee tot vier weken notities mee en markeer patronen. In CGT is het gebruikelijk om het huiswerk aan het begin van de sessie te bespreken, dus je notities geven de sessie concreet materiaal. Markeer notities waar het herformuleren moeilijk voelde — daar concentreert het therapiewerk zich waarschijnlijk. Verwacht niet dat je therapeut elke notitie leest; geef een samenvatting plus enkele gekozen details.

Deze twee indicatoren dekken de meest voorkomende behandeldoelen — klachten van depressie en angst — en sluiten aan bij korte klinische screeningslijsten (de PHQ-9 voor depressie en, qua opzet, de GAD-7 voor angst). Door de tracker minimaal te houden, blijft de hoofdfunctie van het dagboek overeind: reflectie die de brug slaat tussen sessies. Wil je meer dimensies bijhouden, gebruik dan zo nodig het Dagboek voor geestelijke gezondheid.

Nee. Het vult psychotherapie aan maar vervangt haar niet; psychotherapie is een klinische behandeling door opgeleide, bevoegde zorgverleners. Het dagboek verlengt het effect van therapie tussen sessies — vastleggen wat naar boven kwam, technieken zoals cognitief herformuleren oefenen — onder begeleiding van een bevoegde professional in de geestelijke gezondheidszorg.

Het dagboek heeft ook waarde als zelfhulp, maar wees je bewust van de grenzen. Zelfhulpvormen van CGT kunnen helpen, al vindt onderzoek ze meestal minder effectief op zichzelf dan met steun van een therapeut. De stappen van cognitieve herstructurering kun je alleen gebruiken. Als je steeds op dezelfde inhoud vastloopt, of als je klachten erger worden, raadpleeg dan een bevoegde behandelaar.

Zo eerlijk mogelijk — selectieve notities verminderen de therapeutische waarde. Pennebaker (1997, Psychological Science, 8(3)) liet in zijn onderzoek naar expressief schrijven zien dat de voordelen toenamen met de emotionele betrokkenheid. Ben je bang dat iemand het leest, bewaar het dan veilig of gebruik een eigen code. Een dagboek dat je voor anderen bijschaaft, ondermijnt de cognitieve verwerking die het voordeel oplevert. Een tempo dat je met je therapeut afstemt, zorgt meestal voor een goede balans tussen huiswerk dat helpt en huiswerk dat je overweldigt.

Streef naar twee tot vier notities tussen wekelijkse sessies. Dagelijks kan vermoeiend zijn; minder dan wekelijks verliest vaart. Onderzoek naar huiswerk in CGT koppelt zowel de hoeveelheid als de kwaliteit ervan aan betere resultaten, dus een paar doordachte notities zijn meestal beter dan veel haastige. Vraag je therapeut naar een passend ritme.